Satu Era Baharu dalam Menangani Buli di Sekolah

Buli bukan lagi perkara yang boleh “diselesaikan secara senyap” antara pihak sekolah dan ibu bapa. Dengan penguatkuasaan Akta Antibuli 2026 (Akta 876) pada 16 Jun 2026, Malaysia kini mempunyai mekanisme undang-undang khusus untuk menangani kes buli di institusi pendidikan dan institusi lain, lengkap dengan sebuah tribunal yang mempunyai kuasa mengeluarkan perintah pampasan kepada mangsa.

Akta ini telah diluluskan Dewan Rakyat pada 3 Disember 2025, diluluskan Dewan Negara pada 16 Disember 2025, ditandatangani Yang di-Pertuan Agong pada 13 Januari 2026, dan diwartakan pada 23 Januari 2026 sebelum berkuat kuasa sepenuhnya pada 16 Jun 2026.

Apa Itu Tribunal bagi Antibuli?

Tribunal bagi Antibuli (TAB) ditubuhkan di bawah Seksyen 24 dan 25 Akta 876 sebagai sebuah badan kuasi-kehakiman iaitu lebih ringkas, pantas dan mesra kanak-kanak berbanding proses mahkamah biasa. Fungsi utamanya adalah untuk menerima, mendengar dan memutuskan aduan buli yang dibuat oleh mangsa, sama ada insiden berlaku di dalam sekolah, di luar kawasan sekolah tetapi melibatkan pelajar, atau membabitkan kanak-kanak yang tidak bersekolah.

Keputusan tribunal ini adalah muktamad dan boleh dikuatkuasakan seperti perintah mahkamah.

Pampasan Sehingga RM250,000 — dan Liabiliti Bersama Ibu Bapa

Antara perkara yang paling banyak mendapat perhatian ialah kuasa tribunal untuk mengeluarkan perintah pampasan kepada mangsa buli sehingga RM250,000. Pampasan ini dikenakan ke atas responden sama ada kanak-kanak yang melakukan buli, atau ibu bapa/penjaganya bagi apa-apa kerugian atau kerosakan yang dialami mangsa akibat buli. Jumlah ini tidak termasuk perbelanjaan munasabah lain (seperti kos rawatan atau kaunseling) yang turut boleh diperintahkan untuk dibayar balik kepada keluarga mangsa secara berasingan.

Yang membezakan akta ini daripada peruntukan sebelum ini ialah konsep liabiliti bersama (joint liability): buat pertama kalinya, ibu bapa atau penjaga kanak-kanak di bawah umur 18 tahun turut boleh dipertanggungjawabkan dari segi undang-undang apabila anak mereka didapati bersalah membuli bukan hanya pihak sekolah atau guru.

Selain pampasan kewangan, tribunal turut mempunyai kuasa untuk memerintahkan:

• Permohonan maaf secara bertulis atau penyiaran permohonan maaf awam
• Pemadaman kandungan buli di media sosial atau dalam talian
• Sesi kaunseling dan pemulihan untuk pembuli
• Kelas keibubapaan wajib untuk ibu bapa pembuli
• Pembayaran balik perbelanjaan munasabah yang ditanggung mangsa akibat buli

Jika pembuli atau ibu bapa gagal mematuhi perintah tribunal dalam tempoh 30 hari, kes itu boleh bertukar menjadi kes jenayah, dengan denda sehingga dua kali ganda nilai pampasan asal yang diperintahkan.

Fokus Akta: Pemulihan, Bukan Hukuman

Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Datuk Seri Azalina Othman Said, menegaskan bahawa objektif utama Akta Antibuli 2026 bukanlah untuk menghukum pelajar, sebaliknya untuk memahami punca tingkah laku buli dan memulihkan kanak-kanak yang terlibat sama ada sebagai mangsa mahupun pelaku.

Setakat 23 September 2026, Tribunal bagi Antibuli telah menerima 55 laporan aduan sejak ia mula beroperasi pada 16 Jun 2026. Setiap laporan melalui proses semakan terlebih dahulu sebelum dibawa ke peringkat seterusnya; sebahagian kes telah ditapis kerana tidak memenuhi syarat prosedur, termasuk keperluan bahawa jawatankuasa pencegahan buli di sekolah perlu bertindak dahulu sebelum kes dibawa ke tribunal.

Mengapa Akta Ini Diperlukan: Realiti Buli di Sekolah Malaysia

Statistik rasmi menunjukkan skala masalah ini. Sebanyak 4,994 kes buli dilaporkan di sekolah-sekolah seluruh negara pada 2023, meningkat kepada 5,703 kes yang melibatkan 11,594 pelajar pada 2024. Menteri Azalina turut merujuk kepada angka purata 14,000 kes buli setahun di sekolah ketika membentangkan rang undang-undang ini di Dewan Rakyat.

Beberapa kes buli yang mendapat liputan meluas turut menjadi pencetus kepada tekanan awam untuk mempercepatkan pembentukan undang-undang ini, antaranya:

• Kes kematian Zara Qairina Mahathir (2025) — seorang pelajar di sebuah sekolah berasrama
  di Papar, Sabah, yang kematiannya mencetuskan perbincangan nasional tentang budaya buli di sekolah berasrama.
• Kes buli di MCKK (2024) — seorang pelajar Tingkatan Empat Kolej Melayu Kuala Kangsar
  cedera dan perlu rawatan hospital selepas didakwa diserang empat pelajar senior.
• Kes buli di MRSM Seberang Perai Selatan (2025) — tular video seorang pelajar dibuli di
  asrama, membabitkan tujuh pelajar Tingkatan Tiga; siasatan dijalankan di bawah Seksyen 323 Kanun Keseksaan.
• Kes di sebuah sekolah berasrama di Sabah (2025) — seorang pelajar Tingkatan Dua ditendang,
  ditampar dan ditumbuk oleh pelajar senior kerana lewat masuk asrama, mengakibatkan laporan polis difailkan
  oleh ibunya.
• Kes video tular Kuen Cheng High School (2024) — video seorang pelajar perempuan dipukul
  dan ditendang beberapa pelajar lain tular di media sosial, walaupun pihak sekolah menafikan kaitan langsung
  dengan kejadian lain yang turut berlaku pada masa sama.

Apa Maksudnya untuk Ibu Bapa

Dengan wujudnya konsep liabiliti bersama, ibu bapa kini mempunyai insentif undang-undang yang lebih kukuh untuk mengambil tahu secara aktif tentang tingkah laku anak mereka di rumah, di sekolah, mahupun di media sosial. Bagi ibu bapa yang anaknya menjadi mangsa buli, Tribunal bagi Antibuli kini menawarkan saluran penyelesaian yang lebih pantas berbanding proses mahkamah konvensional, terutamanya apabila pihak sekolah gagal atau lambat bertindak.

Akta ini turut menegaskan bahawa tribunal adalah langkah terakhir, bukan langkah pertama tanggungjawab utama untuk mencegah dan menangani buli masih terletak pada institusi pendidikan itu sendiri melalui jawatankuasa pencegahan buli yang diwajibkan di setiap sekolah.